I dag legg eg ut ein annan artikkel eg har hatt på trykk i Bondevennen:

Du blandar saft.

Det var heimkunnskapstime i 7.klasse, maten var nesten klar, og me dekka bordet for å eta. Og så fekk eg i oppgåve å blanda saft. 

Å nei, ikkje meg. Tankane kverna i rasande fart. Korleis skal eg kunna klara å gjera dette perfekt? Nå kjem dei til å le av meg igjen, tenkja at eg er teit, idiot.  Eg var ikkje van med kjøpesaft, og var verkeleg redd for at safta skulle bli alt for sterk eller alt for svak, med eit sjølvsagt resultat at nokon kom til å gjera narr av meg. Eg kunne heller ikkje spørja korleis eg skulle blanda saft. Hallo, alle kan vel blanda saft? Det tok litt tid å blanda saft, men eg måtte jo også passa på å ikkje bruka så lang tid at det vart gale. 

Til mi overrasking var det ingen som klagde på safta, men minnet om frykta sit ennå i.

Etter 6 år på barneskulen hadde eg lært nokre harde lekser;

-Dei vil le av meg

-Når dei spør meg om noko, er det ofte for å gjera narr av meg.

-Viss eg seier minst mogleg får eg vera meir i fred.

-Det eg gjer er ikkje godt nok, det er alltid noko gale med meg.

-Eg er aleine, eg må klara meg sjølv.

Det var nok ikkje alltid slik meint, men eg skilde meg ut på fleire måtar, og kjende at eg ikkje passa inn. Det var slitsomt å vera på vakt, men eg lærte også at eg kan klara meg sjølv, og at det ofte kan gå heilt fint å vera aleine.

Ungdomskulen vart betre, og etterpå vart det endå betre. Nå har eg ikkje det minste problem med å blande saft, og eg veit at det ikkje er så farleg om ikkje safta er perfekt. Eg har jobba mykje med å avlæra meg det eg lærte på barneskulen, og det blir eg sikkert aldri heilt ferdig med. Framleis har eg ei frykt for å bli gjort narr av, og for å dumma meg ut. Men eg veit i alle fall at eg ikkje er aleine. Eg er ikkje eingong aleine om denne frykta.

På folkehøgskulen lærte eg m.a noko viktig som har vore til god hjelp for meg: Alle menneske har eit grunnleggjande behov for å bli likt. Når du møter menneske så møter dei deg med eit ønske om at du skal lika dei, dei møter deg ikkje med eit ønske om å gjera narr av deg.

Dette er kanskje ikkje alltid sant, men det er eit veldig godt utgangspunkt i møte med verda. Då kan ein lettare senka skuldrene, vera seg sjølv og kanskje til og med våga å dumma seg ut. 

På veggen i gangen vår har me hengt opp ei viktig påminning frå Winston Churchill: Success is not final, failure is not fatal: it is the courage to continue that counts.

 

Heimefødselen

Tenkte eg skulle fortelja litt meir om fødselen, sidan det vart så bra. Så her kjem teksten som stod på trykk i fagbladet Bondevennen der eg skriv litt innimellom:

Sidan sist har me hatt den store gleda å bli 4-barnsfamilie.

Denne gongen var me så heldige at me fekk ein planlagt heimefødsel, med to flotte jordmødre til stades, Torhild og Siv-Anett. Torhild har svangerskapsomsorg i Tysvær, og arbeider på fødeavdelinga i Haugesund, i tillegg til at ho tar heimefødsler i samarbeid med Siv-Anett. Dei har lang erfaring, og ser mange fordeler med heimefødsel når tilhøva ligg til rette for det. Eg hadde høyrt og lese mykje positivt om heimefødsler, og etter som fødselen nærma seg vart eg berre meir sikker på at dette var det rette.  

I god tid før termin var jordmødrene på heimebesøk, for å planlegga fødselen, og for å finna vegen. Me fekk også timeplanen deira for dei siste vekene før termin, slik at me kunne sjå når dei var ledige slik at me kunne ha fødselen heime.

Fødselen starta med at vatnet gjekk ca kl eitt natt til laurdag ei helg med nattevakter for Siv-Anett og kveldsvakter for Torhild. Eg snakka med Jostein, og ringde Torhild for å informera om at me var i gang. Deretter la me oss alle til å sova att. Eg sov noko, men låg også og kjende på at riene kom i gang.

Jostein gjekk i fjøsen som vanleg då morgonen kom, og eg snakka med Torhild igjen etter kvart. 3 spente storesøsken vart henta av besteforeldre, med instruksjonar om barneselskapet som 3-åringen skulle i.

Då me åt frukost vart riene hyppigare, og eg og Torhild vart enige om at dei skulle koma. Eg kvilte meg, som eg fekk beskjed om, medan Jostein fyrte, rydda litt i vårt vanlege kaos og fann varmeflaske til ryggen min. I 10-tida kom begge jordmødrene. Dei fann fram utstyret sitt og fekk seg kaffi, me prata litt og tok imot reporter og kameradame frå TV-Haugaland. Etter å ha snakka litt med TV-Haugaland om heimefødsel, fekk eg akupunktur for smertelindring og riestimulering. Heile tida hadde eg noko rier, som ikkje kjendest så veldig kraftige. Ikkje noko stress og kav, berre ro og fokus på det som skjedde. Ro i huset, fyr i ovnen, beste mannen og trygge erfarne hjelpsame jordmødre. Sjølv om riene ikkje var så veldig vonde, gjorde dei jobben, og snart var det tid for badekaret. Levande lys og varmt vatn i badekaret lindra effektivt. Riene avtok også litt ei stund, så eg måtte opp og gå litt for å få meir fart på dei. Etter litt hardt arbeid vart veslebror fødd i badekaret kl 12.56. Ein heilt perfekt gut på 50cm og 3900g ifølgje koffertvekta til jordmor. Etterpå kunne me kvila ut i vår eiga seng, eg kunne få mat og drikke akkurat når eg ville, Jostein kunne vera ilag med oss og ta vare på oss, og 3 begeistra storesøsken kunne koma heim og helsa på veslebror når det passa oss.

Det var ei fantastisk fødselsoppleving, noko heilt anna enn sjukehusfødsel. Sjølv om dei to siste sjukehusfødslane var greie, har eg aldri heilt klart å finna roen på sjukehuset. Heimefødsel er absolutt å anbefala når det er eit alternativ. Folk flest seier me er tøffe når dei høyrer me hadde heimefødsel, men for meg kjendest det både tryggare og lettare enn sjukehusfødsel. Eller kanskje folk eigentleg berre meiner me er sprø som hadde lokal-tv med på fødselen?

Ta vare på gledene

Sidan det kanskje ikkje er så mange av dykk som har Bondevennen, så legg eg i dag inn artikkelen som eg hadde i bladet i januar:

Ta vare på gledene.

Bondelivet er eit rikt liv. Som bønder flest er me ikkje så veldig rike på pengar sett i forhold til folk med vanlege jobbar, men me er rike på så mange andre måtar. Me har god plass, og me bestemmer over tida vår, til ei viss grad. Me har mange dyr - mange å bry oss om, mange som me er viktige for. Me har mykje natur rundt oss, me har eit rikt utval av oppgåver å ta tak i, og me har mange utfordringar. Me har flust av bekymringar, men også mange gleder. 

Me blir veldig glade når dei første lamma kjem om våren og lemminga er i gang, og så blir me glade når lemminga er over og me kan senka skuldrene bittelitt. Me blir glade når me kan sleppa dyra ut på beite og sjå korleis dei nyt det, og så blir me glade når me kan setja dyra inn om hausten og veit kor me har dei. Me blir glade når graset veks godt og det nærmar seg slått, og så blir me glade når graset er ferdig hausta, når det er berga. Me er glade når me kan gjelda av kyrne og ha pause i mjølkinga, og så blir me glade når kalvane kjem og kyrne mjølkar igjen. Me er glade når me kan reisa til fjells med sauene, og så blir me veldig glade når me klarer å få heim den siste sauen om hausten.

Som deltids kontorrotte blir eg ekstra glad når mannen spør om eg vil bli med å senda sauene til fjells, sjå til sauene om sommaren eller leita etter sauer eller kviger om hausten. Då er eg også glad for at eg har ein jobb der eg kan avspasera for å bli med til fjells. Tenk å kunna gå til fjells, og gjera eit matnyttig arbeid! 

Å leita etter dyr kan vera veldig slitsomt, å gå og gå i fjellet, opp og ned bratte liar, utan sti, og stundom utan heilt å vita kor me skal gå. Slitsamt når været er dårleg, med skodde og regn, eller snø og vind, og kanskje ikkje finna ei einaste klauv. Eller når me finn sauene og nokon av dei ikkje vil heim, slik at me kavar og spring i ur og kratt, og prøver å møta og lura sauene heim. Men det er flott likevel, når eg stoppar opp for å pusta ut litt, kjenner at eg har gjort ein innsats, ser meg rundt, på dyra, folka, og ikkje minst naturen. 

Nokon gonger er været på lag med oss. Om hausten kan verkeleg fjellet skina som forgylt i haustsola, gult og raudt og gjerne litt restar av grønt, stundom pynta med frostglitter eller snødryss. Innimellom får me sjå ein rypeflokk eller ein hare, ein reinsdyrbukk eller ein hjort. Viss me då attpåtil finn dyra me leitar etter, då blir dagen fullkomen. Viss me ikkje finn dyra er det å håpa på å finna dei neste gong.

Det er ikkje så mange heilt fullkomne dagar. Dei fleste dagane er ikkje slik. Alle gledene  er krydra med bekymringar, for dyrehelse, gjerder, maskintrøbbel, nok avling og lagleg vær, og eiga helse og økonomi. Stundom kan det endåtil kjennast ut som gledene vil drukna i bekymringar, viss regnet høljar ned midt i slåtten, viss dyra bryt gjennom gjerdet og spring på vegen, viss me ikkje finn den siste sauen i fjellet, og viss me ikkje får avløysar når me blir sjuke, då kan det henda me treng litt hjelp til å få auga på gledene.

Dette gjer det heile litt spennande, og me kjenner at me treng gledene og me kjenner dei kanskje litt sterkare, når me ser dei.

Ta vare på gledene, dei gode stundene, lysglimta i kvardagen, energien frå oppturane. Dei er der, og sjølv om dei stundom er små, og kanskje ikkje heilt utan riper, så er dei viktige, for dei gjer livet rikare. Og så kan me plukka dei fram når me treng dei litt ekstra.

Bondevennen

Bondevennen nr 4, 2013. Her har eg bidratt, med tankar i tiden, bv-rampen.
Ikkje heilt etter mine eigne forventningar til meg sjølv, men då eg fekk utfordringa til å skriva kunne eg ikkje seie nei, for dette hadde eg faktisk lyst til.
For dei som ikkje kjenner til Bondevennen så er det eit fagblad for bønder i sør- og vest-Norge, og det kjem ut ca ein gong i veka. Eg skal skriva meir, seinare. Me er fleire som byter på å skriva her.